W latach 40. XVII wieku armia koronna była stosunkowo nieliczna. Etat wojska kwarcianego w latach 1647−1648 obejmował 4036 koni i porcji. Komput zawierał między innymi 22 chorągwie kozackie (pancerne). Wszystkie one rozmieszczone były na Ukrainie i brały udział w walkach z powstańcami Chmielnickiego. Chorągiew kozacka rotmistrza JKM, pisarza polnego koronnego Jana Sapiehy liczyła w trzecim kwartale 1647 roku 50 koni.
21 kwietnia 1648, będąca w składzie dywizji kasztelanica krakowskiego Stefana Potockiego, chorągiew wyruszył z Czerkas w kierunku uroczyska Żółte Wody. Liczyła wtedy 50 koni. W maju walczyła nad Żółtymi Wodami. W wyniku zdrady kozaków zaporoskich, a także braku pomocy ze strony wojsk hetmana wielkiego koronnego Mikołaja Potockiego stojących pod Korsuniem, chorągiew została rozbita.
Rozbita pod Korsuniem (?); odtworzona 1 kwietnia 1650.
Na początku 1651 rozpoczęto przygotowania do kolejnej walnej rozprawy z siłami powstańczym. W związku z planowanymi działaniami wojennymi armię koronną rozbudowano niemal trzykrotnie. Obok 65 dotychczas istniejących jednostek utworzono 95 nowych, zwiększając tym samym jej stan liczebny z 11 758 do 32 784 koni i porcji.