Fabuła Opowiadanie przedstawia losy Jakuba Kapłona, młodego Żyda wychowanego na prowincji w tradycyjnym środowisku religijnym, który po przyjeździe do Warszawy pod wpływem lektur i własnej wyobraźni zaczyna propagować ideę powrotu Żydów do Palestyny i odbudowy tam własnego państwa. Jego agitacja wzbudza początkowo zainteresowanie otoczenia, lecz po konflikcie ze stryjem Jakub przeżywa sen, w którym staje na czele masowej emigracji do Ziemi Obiecanej. W wizji wyprawa kończy się chaosem, głodem i buntem uczestników, którzy obwiniają go o katastrofę. Po przebudzeniu Jakub porzuca swoje mesjanistyczne plany i wraca do praktycznego życia kupieckiego.
Analiza Utwór zaliczany jest do serii utworów o tematyce fantastycznej PrusaG. Filip, Fantastyczne przypowieści i humoreski Bolesława Prusa, [w:] Bolesław Prus. Twórczość i recepcja. Materiały z sesji naukowej poświęconej twórczości Bolesława Prusa, Lublin–Nałęczów 24–25 kwietnia 1987, red. S. Fit i E. Łoch, Lublin 1993, s. 144–145..