Kinematograf, miasto i fantastyka Wykorzystany w nim motyw kinematografu jest przykładem zainteresowania Prusa nową (w tych czasach) technologią filmową; struktura jest także porównywana do scenariusza filmowego i po publikacji wzbudziła zainteresowanie Prusem wśród osób zainteresowanych filmem. Już w 1936 w czasopiśmie „Kino” (nr 18) pojawił się przedruk opowiadania z komentarzem, że Prus „przepowiedział film dźwiękowy”. Kinematograf wyświetlający obrazy został uznany za ważniejszego bohatera utworu niż Pijankiewicz i Wzdychajło. Zdaniem Burdzieja motyw kinematografu nie jest jedynie literacką ciekawostką ani zapowiedzią filmu dźwiękowego, lecz stanowi nowoczesne narzędzie przedstawienia pamięci historycznej poprzez serię następujących po sobie ruchomych obrazów, a styl gawędy zbliża fantastyczną wizję do tradycji polskiej kultury i pamięci historycznej.