Dopuszczalność wykluczających konkurencję instrumentów w oparciu o ustawę GWB prowadziła do powstania oddzielonych przestrzennie obszarów zaopatrzenia, które zostały zdominowane przez duże przedsiębiorstwa powiązane. Wobec powyższego, istotne znaczenie miały działania kontrolne w sektorze energii elektrycznej wynikające z określonych regulacji. Ważną rolę odrywał przy tym nadzór w zakresie przestrzegania przepisów antymonopolowych, który powinien uniemożliwić wykorzystanie monopolu zaopatrzenia przez pojedyncze przedsiębiorstwa energetyczne. W praktyce kontrola w zakresie przestrzegania przepisów antymonopolowych nie była pozbawiona trudności, ponieważ dla potwierdzenia nadużycia pozycji zachowanie dostawcy monopolisty musiało zostać porównane z hipotetycznym zachowaniem w warunkach efektywnej konkurencji. W procesie kontroli problemy pojawiały się już na etapie pozyskiwania niezbędnych informacji. Równolegle do nadzoru w zakresie przestrzegania przepisów antymonopolowych funkcjonowały restrykcyjne regulacje dotyczące wejścia na rynek i nowych inwestycji w gospodarce elektroenergetycznej. Kontrola inwestycji została zinstytucjonalizowana na poziomie krajów związkowych.