motyw ten zapowiada podobną symbolikę kamienia w Lalce. Bobrowska zwraca natomiast uwagę, że kamień znajdujący się przy Świątyni może nawiązywać do rzeczywistych głazów w puławskim parku oraz do ich bogatej symboliki kulturowej. W jej interpretacji pełni on funkcję miejsca objawienia, swoistego „kamienia runicznego”, na którym zamiast inskrypcji zapisane zostały losy narodów ukazane pod postacią pleśni. Według Bobrowskiej wybór Puław i Świątyni Sybilli uruchamia cały kod kulturowy związany z pamięcią narodową po rozbiorach. Świątynia pełni funkcję symbolicznej „arki pamięci”, dlatego nowela może być odczytywana jako refleksja nie tylko nad losem ludzkości, lecz także nad przyszłością narodu polskiego, a także przesłanie nadziei przeciwstawiające się powierzchownemu pesymizmowi utworu. Dariusz Piechota interpretuje natomiast kamień jako symbol trwałości przyrody, wobec której historia ludzkich społeczeństw ma charakter przemijający.

W utworze wykorzystana została wywodząca się z myśli Herberta Spencera koncepcja społeczeństwa jako organizmu, którą Prus poddaje krytycznej reinterpretacji, podważając mechaniczne przenoszenie praw przyrody na życie społeczne.