W średniowieczu rozwinęła się z kolei pobożność, w której do mistycznego małżeństwa z Bogiem dążyła pojedyncza dusza ludzka.
W tradycji żydowskiej symbolika oblubieńcza pojawia się u proroków Starego Testamentu, a w kabale mówi się o żeńskiej manifestacji Boga – Szechinie – która przebywa wśród ludzi i pragnie zjednoczenia ze StwórcąGershom Scholem, Mistycyzm żydowski i jego główne kierunki, Czytelnik, Warszawa 1997, s. 250-255.. Motyw ten wywarł również ogromny wpływ na sztukę (m.in. ikonografia mistycznych zaślubin św. Katarzyny z Aleksandrii)James Hall, Słownik tematów i symboli w sztuce, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1990, hasło: Katarzyna z Aleksandrii., muzykę barokową (np. dzieła J.S. Bacha)John Eliot Gardiner, Muzyka w zamku Niebios. Portret Johanna Sebastiana Bacha, PWM, Kraków 2015. oraz literaturę i psychologię głębi (C.G. Jung)Carl Gustav Jung, Psychologia przeniesienia, Wydawnictwo Wrona, 1993..
Podstawy biblijne i wczesne komentarze Najwcześniejsza tradycja identyfikuje teksty z Biblii Hebrajskiej jako symbolizujące boską miłość Boga do ludzi.