mały|Chivalry (1885) autorstwa Franka Bernarda Dicksee’a. Obraz przedstawiający rycerza ratującego porwaną damę, co nawiązuje do wartości etosu rycerskiego. Dama w opałach – motyw fabularny, w którym jeden lub kilku mężczyzn musi uratować kobietę uprowadzoną lub znajdującą się w innej sytuacji zagrożenia. „Dama” jest zwykle przedstawiana jako osoba piękna, popularna i wywodząca się z wyższych warstw społecznych; w utworach fantasy oraz baśniach najczęściej ukazywana jest jako . Więzi rodzinne, miłość, pożądanie lub połączenie tych motywacji skłaniają męskiego protagonistę do podjęcia działań stanowiących oś fabuły, co często prowadzi do jego heroizacji jako odważnego wybawcy.

Etymologia Nazwa motywu wywodzi się od francuskiego określenia demoiselle en détresse. Jego początki wiąże się ze średniowiecznymi romansami rycerskimi i ideałami kodeksu rycerskiego, zgodnie z którymi obowiązkiem rycerza była obrona kobiet znajdujących się w niebezpieczeństwie. Motyw ten rozpowszechnił się następnie w baśniach, legendach i literaturze przygodowej, a współcześnie występuje również w filmach, serialach telewizyjnych i grach wideo.