125–144.. Strach polskiego ziemiaństwa Dla polskiego ziemiaństwa i szlachty w Kongresówce jakiekolwiek przejawy chłopskiego nieposłuszeństwa były natychmiast utożsamiane z zagrożeniem nową rzezią. To właśnie strach przed powtórzeniem scenariusza z 1846 roku sprawił, że polskie elity skupione wokół Towarzystwa Rolniczego kategorycznie odrzuciły możliwość negocjacji z włościanami. Zamiast szukać kompromisu społecznego, szlachta podjęła masowe, zorganizowane współdziałanie z carskim aparatem policyjnym i okupacyjnym, traktując bagnety zaborcy jako gwarancję fizycznego przetrwania i ochrony majątków folwarcznychJanina Leskiewiczowa (red.), Społeczeństwo Królestwa Polskiego, Warszawa 1965, t. II, s. 88–92.. Przebieg protestów Ruch rozpoczął się wiosną 1861 roku, osiągając apogeum w kwietniu i maju, czyli w okresie intensywnych prac polowych, po czym wybuchł z nową siłą podczas lipcowych żniw. Współczesna historiografia wskazuje, że masowa odmowa pracy pańszczyźnianej była jedną z najstarszych i najczęściej stosowanych form oporu chłopskiego na ziemiach polskich, praktykowaną od co najmniej XVII wiekuMichał Rauszer, Buntów chłopskich nie było. Pańszczyzna i opór, „Czas Kultury” 2016, nr 3, s. 90–97..