Wśród chłopów rozeszły się pogłoski, że car nadał im pełną wolność i ziemię na własność, co miało być rzekomo zatajane przez polskie ziemiaństwo oraz lokalną administrację dworską. W Królestwie Polskim nadal obowiązywały przepisy o pańszczyźnie (uregulowane m.in. ukazem z 1846 roku o tzw. tabelach prestacyjnych). Próby wprowadzenia przez margrabiego Aleksandra Wielopolskiego tzw. oczynszowania przymusowego (zamiany pracy na opłaty pieniężne) zostały przez wieś kategorycznie odrzucone, gdyż chłopi postrzegali czynsz jako nową formę udręki finansowej, domagając się pełnego uwłaszczenia. Kontekst historyczny: Cień rabacji galicyjskiej 1846 roku mały|prawo|280px|Obraz Jana Nepomucena Lewickiego Rzeź galicyjska Dynamika wydarzeń z wiosny i lata 1861 roku była pod silnym wpływem głębokiej traumy oraz pamięci historycznej o rabacji galicyjskiej z 1846 roku. Wydarzenia te, w których doszło do krwawych mordów na polskiej szlachcie dokonanych przez chłopów pod wodzą Jakuba Szeli, ukształtowały strategie obu stron konfliktu w Królestwie PolskimEmanuel Halicz, Kwestia chłopska w Królestwie Polskim w dobie powstania styczniowego, Warszawa 1955, s.