Ruch objął łącznie kilkaset wsi we wszystkich guberniach: Gubernia Liczba powiatów objętych oporem Liczba wsi jawnie odmawiających pańszczyzny Główne ogniska oporu (powiaty) Lubelska 4 184 lubelski, zamojski, hrubieszowski Radomska 5 142 sandomierski, opatowski, radomski Warszawska 4 98 warszawski, łowicki, rawski Płocka 2 34 przasnyski, mławski Augustowska 2 17 łomżyński, kalwaryjski Razem 17 475 — Apogeum fali protestów przypadło na kwiecień 1861 roku, kiedy to w całym Królestwie Polskim jednego dnia strajkowało jednocześnie ponad 120 000 pełnorolnych chłopów. Liczba ta nie uwzględnia komorników, zagrodników oraz czeladzi dworskiej wspierającej protesty. Struktura agrarna a uwarunkowania geograficzne oporu Zestawienie danych statystycznych z lat 1859–1861 (opracowanych na podstawie zestawień carskiego urzędnika Nikołaja Milutina, danych „Roczników Gospodarstwa Krajowego” oraz badań Władysława Grabskiego i Hipolita Grynwasera) wskazuje na istnienie ścisłych zależności między strukturą ekonomiczno-gospodarczą poszczególnych rejonów Królestwa Polskiego a natężeniem i formą fali strajkowej w 1861 roku. Poziom oczynszowania jako czynnik hamujący opór Analiza terytorialna wykazuje silną korelację ujemną między stopniem zaawansowania reform czynszowych a gotowością włościan do podejmowania strajków pańszczyźnianych.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Strajk chłopski w Królestwie Polskim (1861) · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.