Nowe państwo przybrało charakter kalwiński. Po zamordowaniu Wilhelma I (1584) tytuł namiestnika oraz naczelne dowództwo otrzymał jego syn Maurycy Orański, który kontynuował wojnę z Hiszpanią. Holandia odebrała jej liczne kolonie w Indiach Zachodnich, Afryce i Ameryce. thumb|upright=1.2|Holenderskie imperium kolonialne 9 kwietnia 1609 podpisano dwunastoletni rozejm, po którym rozpoczęła się kolejna wojna. W pokoju westfalskim 1648 Hiszpania uznała niepodległość Zjednoczonych Prowincji.
Od końca XVI w. prowincje przeżywały rozkwit – do miast holenderskich przeniósł się handel zamorski, powstały nowe kompanie handlowe, w tym Holenderska Kompania Wschodnioindyjska oraz Holenderska Kompania Zachodnioindyjska. Republika Zjednoczonych Prowincji brała udział wraz z potęgami ówczesnej Europy (Anglią, Francją) w kolonizacji Ameryki Północnej. W Holandii działali też sławni uczeni i artyści: Rembrandt, Hugo Grocjusz, Christiaan Huygens.
Obszar północnych Niderlandów protestanckich stanowi obecnie terytorium Holandii (oficjalna nazwa: Królestwo Niderlandów). Głową państwa jest król z dynastii Orańskiej-Nassau, potomek po kądzieli Wilhelma I.