W praktyce służyły one głównie do prowadzenia rozpoznania na rzecz floty liniowej oraz jej ubezpieczenia, jako jej szybkie skrzydło. Mogły także służyć do ochrony własnych linii komunikacyjnych przed rajderami wroga.
W latach 90. XIX wieku klasa krążowników pancernych zyskała dojrzałą postać dużych, silnie uzbrojonych okrętów o stosunkowo rozległym opancerzeniu. Za pierwszy dojrzały krążownik pancerny uważa się francuski „Dupuy de Lôme”, który wszedł do służby w 1895. W tym samym roku wszedł też do służby rosyjski „Ruryk”, o bardziej tradycyjnej konstrukcji. Oba okręty były specjalnie zaprojektowane w celu zwalczania komunikacji morskiej i wywołały spory oddźwięk na świecie. Krążowniki pancerne z przełomu wieków miały zwykle wyporność ok. 9000 – 12 000 ton, szybkość 18-20 węzłówNa podstawie R. Chesneau, E. Kolesnik, Conway’s.... Były na ogół większe, lepiej opancerzone i uzbrojone od krążowników pancernopokładowych, lecz nieco od nich wolniejsze. Krążowniki pancerne były porównywalnej wielkości lub niewiele mniejsze, co ówczesne pancerniki klasy przeddrednotów, lecz były słabiej od nich opancerzone i uzbrojone, za to szybsze o 2-4 węzłyW. Supiński, L. Błaszczyk, Okręty..., s. 28–33.. Miały również z reguły większy zasięg i lepszą dzielność morską, istotne dla zadań krążowniczych.