Dopóki Cervera pozostawał w porcie Santiago, jego flota była względnie bezpieczna. Artyleria nadbrzeżna, rozmieszczona przy kanale wiodącym do zatoki i w zatoce, wystarczała do pokrycia słabości jego sił, a obszar był chroniony przez miny i inne przeszkody nawigacyjne. Niemniej jednak, okręty hiszpańskie były słabsze od amerykańskich pancerników, a wspomniane wyżej techniczne problemy pogłębiały niepokój Cervery.
2 czerwca Amerykanie podjęli próbę zablokowania Cervery w porcie, przez zatopienie w kanale prowadzącym do zatoki zaopatrzeniowca – węglowca „Merrimac”, ale ta śmiała próba nie powiodła się, gdyż okręt nie zablokował kanału.
Przez ponad miesiąc obie floty stały naprzeciwko siebie. Cervera wiedząc, że w otwartym starciu jego szanse nie są duże, wolał oczekiwać mając nadzieje, że zła pogoda rozproszy amerykańskie okręty i będzie mógł przepłynąć na pozycję bardziej korzystną do walki. Jednakże w tym czasie amerykańskie siły lądowe, pod dowództwem generała Shaftera wylądowały w okolicy Santiago i zaczęły toczyć walki o miasto i port z armią hiszpańską. Przed końcem czerwca, w związku z postępem wojsk amerykańskich, głównodowodzący wojskami hiszpańskimi w Santiago generał Blanco rozkazał Cerverze ewakuować okręty.