Jakub ze Żnina (ur. II poł. XI w., zm. 23 września ok. 1148) – arcybiskup gnieźnieński.

O jego pochodzeniu nie wiadomo właściwie nic. Jan Długosz sugerował, że Jakub ze Żnina na Pałukach był człowiekiem niskiego stanu, były też inne koncepcje, wywodzące jego rodowód od Porajów-Różyców lub Pałuków, żadna z nich nie ma jednak dostatecznej podstawy źródłowej.

Przyjmuje się, że kształcił się we Francji, w Laon, gdzie nabył wiedzę teologiczną i prawnicząPrzypisuje mu się autorstwo najstarszego Rocznika kapituły gnieźnieńskiej, który wykazuje wpływy szkoły laońskiej. Był proboszczem w Gnieźnie i w 1124 gościł u siebie udającego się na misje biskupa Ottona z Bambergu. Być może jeszcze w tym samym roku został metropolitą gnieźnieńskimData objęcia posługi arcybiskupiej przez Jakuba nie jest znana;