Merystem wierzchołkowy pędu Szczytowa część rosnącego pędu obejmuje: merystem wierzchołkowy składający się z komórek inicjalnych i ich bezpośrednich pochodnych określany także nazwą protomerystemu, merystem organogenetyczny, merystematyczną część łodygi i zawiązki liści. W okresie spoczynku zimowego merystem chroniony jest w pąku; w okresie aktywności osłonięty zawiązkami liściowymi lub nasadami liści.
Podobnie jak w korzeniu, w merystemie pędu u mszaków i wielu paprotników jest tylko jedna komórka inicjalna, ze względu na swoją lokalizację nazywana także komórką apikalną. U roślin nasiennych i niektórych paprotników (np. widłaków) występuje wiele komórek inicjalnych.
Komórki inicjalne wraz z komórkami będącymi ich bezpośrednimi, histologicznie niezróżnicowanymi pochodnymi tworzą protomerystem. U roślin nagonasiennych komórki protomerystemu dzielą się peryklinalnie i antyklinalnie. U okrytonasiennych komórki inicjalne ułożone są piętrowo, a komórki inicjalne szczytowych pięter dzielą się tylko antyklinalnie, wytwarzając układ warstwowy w przypowierzchniowej części protomerystemu. Warstwy te tworzą tunikę. Może być ona zbudowana z jednej, dwu lub trzech warstw komórek. Komórka inicjalna najgłębiej położonego piętra oraz pochodzące z niej komórki dzielą się zarówno peryklinalnie jak i antyklinalnie.