Nazwa ta jest niewątpliwie pochodzenia pruskiego. Najpewniej o dwuczłonowej budowie – Up- od uppe „na”, zaś drugi człon palt- „bagno, trzęsawisko”, czyli „na bagnie”. Pierwszy człon może jednak pochodzić od pruskiego ape „rzeka, strumień”, warto też podać pokrewną w brzmieniu nazwę wupyan „chmura”. Można być więc pewnym, że posiadała ona jakiś związek z wodą. Przy tym nazwa wsi została najpewniej przeniesiona właśnie od nazwy pobliskiego jeziora (Upaldt)Grzegorz Białuński - portal internetowy Gminy Giżycko, .
Rys historyczny Veit von Gich z Pokarmina wystawił 21 marca 1471 roku przywilej, który lokował tutaj majątek na dziesięciu włókach oraz wieś czynszową na pięćdziesięciu włókach. Sołtysowi zlecał wieś tę zasiedlić chłopami niemieckimi. Warunek ten był trudny do spełnienia. W 1507 roku jeszcze 37 włók nie miało tu gospodarzy. W roku 1539 uprawiano tu 33 włóki, od których chłopi płacili czynsz po jednej grzywnie. W 1602 roku wieś była zasiedlona przez 41 gospodarzy, spośród których czterej mieli prawo wyszynku. Według ksiąg rachunkowych starostwa giżyckiego w 1625 roku, w Upałtach mieszkali sami Polacy. W roku 1656 Tatarzy spalili tu i wieś, i dwór.