W latach 1867–1868 w centrum wsi wzniesiono zbór ewangelicki w stylu neogotyckim. W pobliżu kościoła stanęła tzw. pastorówka. W 1897 r. kościół wyposażono w organy, istniejące do dziśhttps://web.archive.org/web/20141012100256/http://www.nowawieswielka.pl/56-gmina_nowa_wies_wielka_zabytki.html dostęp 20-09-2014.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego dla roku 1884 podaje, że Nowawieś Wielka (niem. Gross Neudorf) była wsią położoną na południowym krańcu powiatu bydgoskiego. Mieszkało tu 291 osób (228 ewangelików, 55 katolików, 8 Żydów) w 24 domachhttp://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/207 dostęp 6-10-2014. We wsi znajdowała się poczta, a najbliższa stacja kolejowa i telegraf w Chmielnikach. W 1872 r. wybudowano linię kolejową łączącą Bydgoszcz z Inowrocławiem. Powstała wówczas stacja Chmielniki Bydgoskie przy jeziorze Jezuickim, natomiast stację kolejową Nowa Wieś Wielka zbudowano w 1902 roku.