thumb|upright=1.1|Rynek oleśnicki thumb|upright=1.1|Figura z 1911 r. we wschodniej części miejscowego rynku thumb|upright=1.1|Krzyż z 1912 r. fundacji Ignacego i Konstancji Gołebioskich usytuowany na rozwidleniu dróg wyjazdowych z Oleśnicy thumb|upright=1.1|Zabudowa ulicy Zakościele Oleśnica – miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Oleśnica.
Prawa miejskie w latach 1470–1869 oraz ponownie od 1 stycznia 2019 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2018 r. w sprawie nadania statusu miasta niektórym miejscowościom w województwie świętokrzyskim oraz ustalenia ich granic.10 nowych miast w Polsce od 2019 roku..
Części miasta + Integralne części miasta Oleśnica SIMC Nazwa Rodzaj0257124 Budy część miasta0257130 Wrzos część miasta0257147 Zarzecze część miasta0257153 Zwierzyniec część miasta
Historia Oleśnica była osadą szlachecką. Początkowo była siedzibą rodu Oleśnickich. Pierwszym znanym właścicielem Oleśnicy był łowczy krakowski Zbigniew z Oleśnicy (Krzyżanowski) h. Dębno (ok. 1330-1358). Z Oleśnicy pochodził biskup, uczestnik bitwy pod Grunwaldem, późniejszy kardynał Zbigniew Oleśnicki, wnuk Zbigniewa Krzyżanowskiego, syn Jana (Jaśka) i bratanek Dobiesława (Dobka).