Podczas tego natarcia doszło do większej potyczki pomiędzy Pielgrzymką a Jerzmanicami w której zginęło około 100 Niemców. W 1945 roku po odejściu frontu wznowiono ruch na linii kolejowej, uruchomiono posterunek Milicji Obywatelskiej i powstał oddział Ochotniczej Straży Pożarnej. Do końca 1946 bez większych zakłóceń trwało wysiedlanie Niemców i przejmowanie gospodarstw przez Polaków. W tymże roku zorganizowano pocztę i szkołę, a w 1955 roku otwarto Ośrodek Zdrowia. W latach 1946 – 1947 we wsi znajdował się posterunek wojskowy złożony z kilku byłych żołnierzy II Armii Wojska Polskiego, którego celem była ochrona ludności cywilnej zarówno przed rabusiami jak i szabrującymi żołnierzami Armii CzerwonejJan Biliński, Gmina Pielgrzymka i jej mieszkańcy, .

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: kościół pw. św. Jana Nepomucena, parafialny, romański, kamienny, wzmiankowany w drugiej ćwierci XIII w. Do chwili obecnej przetrwały dolne partie murów nawy i prezbiterium oraz portal w kruchcie północnej i fragmenty portalu zachodniego. Kościół był rozbudowywany i powiększany w XVI, XVII i XVIII w. Był to tzw. kościół ucieczkowy dla ewangelików spoza księstwa legnicko-brzeskiego, którzy na swoich terenach nie posiadali swobody wyznaniowej.