W średniowiecznym języku niemieckim nazwa ta oznacza „gród Brunona” lub „zamek Brunona”. Składa się ona z germańskiego imienia Bruno (które pochodzi od brünne, braun „niedźwiedź, brunatny”) oraz z końcówki -berg dosłownie oznaczającej „górę”. Możliwe, że pierwotna nazwa miasta posiadała końcówkę -burg „miasto, zamek” (jak w nazwach Fromborka Frauenburg lub Malborka Marienburg) i dopiero z czasem zmieniła się w -berg. Niemniej w średniowiecznej onomastyce niemieckiej używano również końcówki -berg wymiennie z -burg do tworzenia nazw miast. W tym znaczeniu słowo „góra” nabiera poetyckiego lub symbolicznego znaczenia „gród” (jak w nazwie Królewca Königsberg). Co ciekawe, na Mapie Świętej Warmii z 1755 roku nazwa miasta występuje w formie Braunsburg.
Według XVIII-wiecznego historyka Johanna Friedricha GoldbeckaJohann Friedrich Goldbeck: Volständige Topographie des Königreichs Preussen. Band 1: Topographie von Ost-Preussen, Königsberg and Leipzig 1785, S. 20–21. miasto nazwano tak na cześć Brunona z Schauenburku, biskupa Ołomuńca na Morawach, który towarzyszył królowi czeskiemu Przemysłowi Ottokarowi II w krucjacie do Prus w latach 1254–1255. Dzięki wsparciu króla czeskiego Zakon krzyżacki zdołał podbić plemiona w Prusach Dolnych i Sambii oraz założyć miasto nazwane na jego cześć Królewcem.