W interpretacji niektórych krytyków literackich, u Dołęgi-Mostowicza to nie wybitna jednostka staje w chwili kryzysu na czele narodu, ale naiwne i zepsute elity torują karierę nieodpowiedniemu człowiekowi.
Czas akcji Akcja powieści rozpoczyna się w połowie lipca (15 lipca odbywa się raut w Hotelu Europejskim), a kończy późnym latem następnego roku (dożynki w Koborowie). Chociaż później sam autor zapewniał, że „akcja jej toczy się w czasie nieokreślonym”, to treść powieści pozwala umiejscowić w czasie jej fabułę.
Tadeusz Dołęga-Mostowicz rozpoczął pisanie Kariery Nikodema Dyzmy w połowie 1930 roku i najprawdopodobniej powieść była gotowa w dużej części do końca tamtego roku. Ukazywała się w odcinkach od 1 stycznia do 26 maja 1931 roku.
Jednym z ważnych tematów powieści jest sytuacja gospodarcza kraju. Z licznych wzmianek można wywnioskować, że początek fabuły przypada na okres kryzysu ekonomicznego. Światowy wielki kryzys rozpoczął się od krachu na giełdzie nowojorskiej w tzw. czarny czwartek 24 października 1929 roku i do Polski dotarł z krótkim opóźnieniem. Wielki kryzys w Polsce miał poważne skutki, zwłaszcza w przemyśle, gdzie wywołał duże bezrobocie (sięgające do 43%) oraz w rolnictwie, które już wcześniej zmagało się z nadwyżkami produkcji.