Często obserwuje się spontaniczny wzrost aktywności magmatycznej bez poprzedzającego go etapu kopułowatego podniesienia czy też pojedynczego wzrostu aktywności magmatycznej, który byłyby wymagany, gdyby jego źródłem był klasycznie rozumiany pióropusz. Dla przykładu, nie obserwuje się obecności wielkiej prowincji magmatycznej na końcu opisywanego łańcucha hawajskiego. Symulacje komputerowe często prowadzą jednak do konstatacji, że w skomplikowanych i niejednorodnych warunkach płaszcza Ziemi wznoszące się zaburzenia termiczne mogą przybierać najróżniejsze kształty, niekoniecznie odpowiadające "kanonicznemu" obrazowi pióropusza.
Aktywnie działający obecnie przeciwnicy teorii pióropuszy odnajdują liczne "płytkie" alternatywy dla głębokich źródeł płaszczowych, które mają tłumaczyć te same obserwacje. Nie sposób orzec obecnie, która ze stron ma rację, kilka przykładów może jednak stanowić dobrą ilustrację dla stopnia złożoności zagadnienia i kontrowersyjności tematu pióropuszy.