Wielomian charakterystyczny – wielomian zawierający informacje o niektórych własnościach macierzy kwadratowej, w szczególności jej wartościach własnych, wyznaczniku i śladzie.
Motywacja Zbiór wartości własnych macierzy możemy zakodować, tworząc wielomian, którego pierwiastki są tymi wartościami. Dla macierzy diagonalnej jest to łatwe do wyliczenia: jeśli na głównej przekątnej leżą wartości to wielomian charakterystyczny ma postać:
(z dokładnością do znaku). Wynika to z faktu, że wartości na przekątnej są tu wartościami własnymi tej macierzy.
Dla dowolnej macierzy sytuacja wygląda następująco: jeśli jest wartością własną to istnieje wektor własny taki że
czyli
(gdzie jest macierzą jednostkową). Ponieważ jest niezerowy, oznacza to, że macierz jest macierzą osobliwą (jej wyznacznik jest równy 0). Tym samym pierwiastki wielomianu są wartościami własnymi
Definicja Niech gdzie jest pewnym ciałem (np.