Istnieje wiele elementów państwa prawnego. Do najważniejszych zalicza sięDziadzio.: nadrzędny charakter konstytucji i opierających się na niej ustaw: konstytucja określa podstawowe organy państwa i ich kompetencje (zasada praworządności), ustawy natomiast są podstawową formą regulacji sytuacji obywateliZakrzewska, s. 327.. trójpodział władz związanie władzy wykonawczej prawem uchwalanym przez władzę ustawodawczą niezależną władzę sądowniczą sprawowaną przez niezawisłych sędziów prawo do sądu, zasadę suwerenności narodu, ochronę praw i wolności obywatelskich samorządność, sądową kontrolę aktów administracyjnych, odpowiedzialność cywilnoprawną funkcjonariuszy państwowych za działania bezprawne.
Niemiecka koncepcja Rechtsstaat Koncepcja państwa prawnego przechodziła ewolucję. Jako koncepcja ustrojowa powstała w środowisku niemieckich i austriackich liberałów, przeciwstawiającym się rządom absolutystycznym. Klasyczny absolutyzm utożsamiał władcę z państwem, a prawo traktował czysto instrumentalnie. Absolutyzm oświecony, mimo deklarowanej służebnej roli władcy wobec państwa, nadal traktował system prawny jako jedność z aparatem władzy i umieszczał funkcjonariuszy państwowych ponad społeczeństwem.