W obu nurtach podkreślano również świecki charakter państwa i prawa.
Koncepcjom teoretycznym towarzyszyły również stopniowe zmiany ustrojowe, które stopniowo prowadziły do upodmiotowienia jednostki, rozszerzenia katalogu jej praw i wolności oraz rozwinięcia systemu organów kontroli praworządności.
Państwo prawa jako zasada konstytucyjna Zasada państwa prawa po raz pierwszy została wyraźnie sformułowana w Niemczech w konstytucji z 1949 r. Art. 28 stanowi, iż „Porządek konstytucyjny krajów związkowych musi odpowiadać republikańskim, demokratycznym i socjalnym zasadom państwa prawa”Ustawa Zasadnicza Republiki Federalnej Niemiec z 23 maja 1949..
W drugiej połowie XX w. zasada ta była zapisywana również w innych konstytucjach demokratyzujących się krajów. W konstytucji Hiszpanii z 1978 zasada ta została ujęta w art. 1, zgodnie z którym „Hiszpania konstytuuje się w postaci społecznego i demokratycznego państwa prawnego, które chroni jako najwyższe wartości swego porządku prawnego wolność, sprawiedliwość, równość i pluralizm polityczny”Konstytucja Hiszpanii z 27 grudnia 1978..
Po 1989 zasada państwa prawa była wprowadzana do konstytucji państw postkomunistycznych.