Cechy językowe Na tle innych gwar polskich gwara cieszyńska wyróżnia się następującymi cechami: Wąska wymowa samogłoski ę w każdej pozycji. Brakiem mazurzenia. Charakterystyczną końcówką pierwszej osoby liczby pojedynczej -ym, np. vinšujym, ńesym, jednak nie wszędzie (np. w Wiśle występuje końcówka -e).
Od dialektów czeskich odróżniają gwarę cieszyńską takie typowo polskie (lechickie) cechy, jak: Grupy TroT i TłoT na miejscu czeskich TraT i TlaT, np. vrota, błoto wobec czeskich vrata, bláto. Przegłos lechicki ě > ’a i przegłos polski e > ’o, np. kf́at, śostra wobec czeskiego květ i sestra. Relikty nosówek, np. pińundze, ḿynso wobec czeskich peníze, maso, choć w okolicach Bogumina doszło do całkowitej denazalizacji i na miejscu ogólnopolskich ą i ę są odpowiednio o i a. Zachowanie g, np. gura, noga wobec czeskich hora, noha. Zmiękczanie spółgłosek przez e, np. ḿetła, śedlok, źeli.
Szereg zjawisk łączy gwarę cieszyńską z gwarami laskimi, a jednocześnie z dialektami polskimi, w szczególności z dialektem śląskim, odróżniając przy tym od pozostałych gwar czeskich: Zanik iloczasu. Zachowanie rozróżnienia i - y oraz l - ł (u̯), a także brak dyftongizacji ú. Zachowanie grupy šč, np. ešče, ščípať. Dopełniacz liczby mnogiej na -uv. Zaimek przysłowny kaj ‘dokąd’, np.