Szczur wędrowny (Rattus norvegicus) – gatunek gryzonia z rodziny myszowatych (Muridae). Wywodzi się z Azji Południowo-Wschodniej, ale wraz z człowiekiem skolonizował wszystkie kontynenty oprócz Antarktydy i wielu wysp.
Klasyfikacja Gatunek ten został opisany naukowo w 1769 roku przez J. Berkenhouta jako Mus norvegicus; miejsce typowe to Wielka Brytania. Epitet gatunkowy norvegicus („norweski”) wiąże się z przekonaniem, że szczury wędrowne przybyły do Wielkiej Brytanii na statkach z Norwegii.
Pochodzenie i historia Szczur wędrowny wywodzi się z Azji Południowo-Wschodniej, choć dawniej sądzono, że pochodzi z Azji Wschodniej: południowo-wschodniej Syberii, północno-wschodnich Chin i południowej części Japonii. Analizy różnorodności genetycznej dzikich szczurów wskazały, że gatunek ten dotarł na tereny Azji Wschodniej około 170 tysięcy lat temu. W Japonii znalezione zostały szczątki datowane na środkowy plejstocen, reprezentujące formę R. aff. norvegicus. Wiadomo, że w późnym plejstocenie i na początku holocenu szczury wędrowne żyły w Syczuanie i Kuejczou w Chinach;