Swoje poglądy Rousseau zawarł w wielu dziełach. Zagadnienia społeczne, jak przeciwstawienie pierwotnej naturalnej wolności i utraty swobody w sformalizowanych strukturach, podjął m.in. w pracach Czy odrodzenie nauk i sztuk przyczyniło się do naprawy obyczajów? (1750) oraz Rozprawa o pochodzeniu i podstawach nierówności między ludźmi (1755). Dzieło Emil, czyli o wychowaniu (1762) postulowało swobodne i spontaniczne kształtowanie osobowości ludzkiej, pozwalające zachować naturalne zalety. Traktat Umowa społeczna (1762) proponował oparcie stosunków społecznych na dobrowolnym układzie ludzi równych i połączonych autentycznymi więzami. W Uwagach nad rządem polskim (1771), napisanych na zamówienie przedstawiciela konfederacji barskiej, wskazywał na wolność jako podstawę ustroju Rzeczypospolitej i konieczność reformy w celu zachowania niepodległości.
W literaturze szczególne znaczenie miała powieść Nowa Heloiza (1761), pokazująca wyższość uczucia nad różnicami między ludźmi, związek człowieka z przyrodą i zalety życia na wsi. W Wyznaniach Rousseau zastosował autoanalizę. Dzieło to stało się inspiracją dla wielu utworów autobiograficznych, pokazujących życie wewnętrzne człowieka.