Zjawisko to bywa interpretowane jako forma zmiennokształtności lub duchowej kontroli nad zwierzęcym odpowiednikiem.
W okresie kolonialnym nagualizm był często interpretowany przez kronikarzy hiszpańskich jako forma czarostwa lub spójna „tajemna organizacja”, co wpłynęło na jego demonizację w części źródeł historycznych. Współczesna antropologia traktuje go jednak jako zróżnicowany system wierzeń kosmologicznych, związanych z lokalnymi koncepcjami duszy, ciała i relacji człowieka z naturą.
Historia Najstarsza wzmianka pochodzi z 1530 roku u historyka Herrery odnoszącego się do górzystych terenów Hondurasu, do grupy z majańskiej rodziny językowej. Brzmiała ona następująco:
„Diabeł zwykł zwodzić tubylców pod postacią lwa, tygrysa, kojota, jaszczura, węża, ptaka czy innych zwierząt. W stosunku do tych wcieleń używają słowa Nagual, co oznacza sprzymierzeńca lub opiekuna.”
Misjonarze Nowej Hiszpanii często przekazywali informacje o naualli (liczba mnoga nanahualtin) w odniesieniu do czarnoksiężników – ludzi wiedzy – których się bali. Wokół nanahuatlin krążyły historie o ich zdolnościach zmiany w zwierzęta i strasznych czynach, których się dopuszczali – jak na przykład wysysanie krwi dzieciom.