Budowa geologiczna i długa przeszłość wykształciła różne typy krajobrazów i form terenu, od rozległych masywów górskich, po kopulaste, wzniesienia i masywy obcięte kuestami, strome ściany skalne, duże kotliny śródgórskie i liczne przełęcze.
Sudety Środkowe są najniższą częścią Sudetów. Najwyższym ich szczytem jest Wielka Desztna w Górach Orlickich (1115 m n.p.m.), zaś po polskiej stronie – Orlica. Drugim najwyższym pasmem są Góry Sowie, osiągające kulminację na Wielkiej Sowie (1015 m n.p.m.). Poziom powyżej 900 m n.p.m. osiągają wzniesienia w Górach Stołowych, Kamiennych oraz Bystrzyckich. W Górach Wałbrzyskich tylko szczyty Chełmca i Borowej przekraczają 800 m n.p.m. Góry Bardzkie są natomiast znacznie niższe, a ich szczyty wznoszą się nieco ponad 700 m n.p.m.