Osadnictwo zahamowało, a nawet cofnęły, najazdy ludów bałtyjskich, które doprowadziły do ogromnych zniszczeń i wyludnienia się znacznej części tego regionu.
Odradzanie się osadnictwa nastąpiło w drugiej połowie XIV w, przede wszystkim na obszarze między Czerwonym Borem a Narwią. Zasiedlanie obszarów na północ od rzeki Gać rozpoczęło się dopiero w XV wieku, lecz na znacznie mniejszą skalę. Północ powiatu ostrołęckiego i zachód kolneńskiego porastała ogromna Puszcza Zagajnica, które pozostała niezamieszkana do XVII-XVIII wieku, pozostając terenem zarezerwowanym dla księcia, a następnie króla. Podobną pustką osadniczą (aż do XX w.) pozostały lasy Czerwonego Boru, oraz (do wieku XVIII) lasy Puszczy Zambrowskiej i otaczających ją bagien Wielkiej Bieli.
Połowa obszaru ziemi łomżyńskiej była własnością książęcą, a następnie królewską, wśród nich wszystkie miasta ziemi, to jest Łomża, Kolno, Nowogród, Zambrów i Ostrołęka. Stosunkowo mała była wieś duchowna, zaś wyjątkowo liczna własność drobnoszlachecka. Pod koniec XV wieku na obszarze ziemi istniało należących do dziedziców 60 wsi chłopskich z folwarkami.