thumb|250px|Portret trumienny Stanisława Woyszy
Portret trumienny – realistyczna podobizna osoby zmarłej, jeden z elementów castrum doloris. Pierwsze znane portrety trumienne pojawiły się w Egipcie (tzw. portrety fajumskie).
Charakterystyka zabytków Polskie portrety trumienne malowano na blasze, najczęściej cynowej. Malarstwo to było najbardziej popularne w XVII i XVIII wieku wśród szlachty. Kształt portretu dostosowany był do boku trumny. Portret bowiem podczas uroczystości pogrzebowych mocowano do trumny od strony głowy zmarłego (tak, by on sam mógł „brać” udział w uroczystości). Po przeciwległej stronie mocowano epitafium, a po bokach stawiano tarcze herbowe. Po zakończeniu uroczystości portret często wieszano na ścianie kościoła, którego zmarły był dobrodziejem, często jako element epitafium zmarłego. Najstarszym znanym portretem trumiennym w Polsce jest wizerunek Stefana Batorego z końca XVI wieku. Portrety trumienne były charakterystycznym gatunkiem portretu sarmackiego.
W tle portretu trumiennego (często złoconego lub srebrzonego) znajdował się herb, inicjały zmarłego, czasem inskrypcja dotycząca jego osoby, a także umieszczano na nim wizerunki Matki Bożej lub Chrystusa ukrzyżowanego.