Smoleńsk (, ) – miasto w Rosji, stolica obwodu smoleńskiego. Położone nad Dnieprem. W 2020 roku liczyło 325 tys. mieszkańców.
Węzeł kolejowy i drogowy. Leży na szlaku kolejowym z Warszawy do Moskwy. Siedziba prawosławnej eparchii smoleńskiej i wiaziemskiejOpis w serwisie patriarchatu moskiewskiego..
Od XI wieku stolica Księstwa Smoleńskiego, które od XIV wieku było lennem książąt litewskich. W latach 1395–1514 i 1611–1654 w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego. Od 1508 roku stolica województwa smoleńskiego. Najbardziej na wschód wysunięte miasto wojewódzkie Rzeczypospolitej. Miejsce obrad sejmików ziemskichNa czas okupacji rosyjskiej przeniesione w 1659 roku do Grodna, jako egzulanckie w 1667 roku przeniesione na stałe na zamek w Wilnie.Wojciech Kriegseisen, Sejmiki Rzeczypospolitej szlacheckiej w XVII i XVIII wieku, Warszawa 1991, s. 33.. Główna twierdza tzw. Bramy Smoleńskiej.
W XIX wieku Polacy w Smoleńsku byli trzecią, po Rosjanach i Żydach, największą grupą narodowościową. W latach 1919–1922 Smoleńsk należał do Białoruskiej SRR. 6 maja 1985 roku otrzymał tytuł „miasto-bohater” ()www.warheroes.ru..
10 kwietnia 2010 roku rozbił się w nim polski Tu-154, zabijając 96 osób, w tym prezydenta Polski, Lecha Kaczyńskiego i jego żonę, Marię.