Kolonizacja wołoska – fala migracji i osadnictwa na obszarze Karpat, trwająca od XIII do XVI wieku.

Historia Od XII wieku wołoscy pasterze zamieszkujący tereny na południe od Dunaju przemieszczali się na północ i zachód. Prawdopodobnie presja spowodowana zajmowaniem Bałkanów przez Turków skłoniła część klanów wołoskich do wędrówki jeszcze bardziej na północ i zachód i osiedlania się na terenach obecnej Ukrainy, Polski, Węgier, Słowacji, a nawet Czech.

W związku z pojawieniem się na terenach polskich Karpat w XIII wieku nazw geograficznych, których etymologia sugeruje wołoskie pochodzenie (np. Magura, Beskid), wysuwa się hipotezę, że już wówczas na terenach polskich następowały migracje ludów pochodzenia wołoskiego. Ponieważ pasterze wołoscy nie zakładali wówczas osiedli, ten etap kolonizacji nazywany jest „fazą nomadzką”. Klimat Zachodnich Karpat odbiegał jednak znacznie od klimatu Bałkanów, przeto Wołosi musieli porzucić podstawową formę ich gospodarowania – pasterstwo transhumancyjne – co doprowadziło do zakładania stałych osad/wsi lokowanych na prawie wołoskim.