Żeromski w Zakopanem poznał Tomasza Wiktora Janiszewskiego, lekarza klimatycznego i gminnego, działacza na rzecz poprawy warunków sanitarnych, budowy wodociągów i kanalizacji oraz walki z gruźlicą. Według Jana Majdy Janiszewski stał się prototypem głównego bohatera powieści – Tomasza Judyma. Z Janiszewskim łączony jest zwłaszcza typ lekarza-społecznika, który traktuje medycynę jako służbę publiczną, a nie wyłącznie zawód prywatny. W tym kontekście wskazuje się również konflikt Janiszewskiego z konserwatywnym środowiskiem zakopiańskim, opisany przez Stanisława Witkiewicza w cyklu publicystycznym Bagno, jako jeden z realnych kontekstów ideowego konfliktu Judyma z otoczeniem uzdrowiskowym.
W tradycji regionalnej Zagłębia Dąbrowskiego jako jeden z możliwych pierwowzorów Judyma wymieniany jest także Aleksander Widera, lekarz zakładowy związany z Sosnowcem i Zagórzem. Paweł Tomczok odnotował, że Widera jest przez wielu lokalnych badaczy historii Zagłębia uznawany za protoplastę Tomasza Judyma, odsyłając przy tym do pracy Emiliana Kocota o Polskim Towarzystwie Lekarskim w Zagłębiu Dąbrowskim. W lokalnych opracowaniach popularnych podkreślano podobieństwo między działalnością Widery a losem Judyma: pomoc chorym robotnikom i górnikom Sosnowca, pracę w środowisku przemysłowym, wczesną śmierć oraz brak założonej rodziny.