ortografia angielska, w ogromnej mierze oparta na czynnikach uzualnych i tradycyjnych) dopuszczają większą dozę wariantywności, w postaci pewnej liczby dubletów ortograficznych i przypadków nierozstrzygniętych.
Geneza błędów ortograficznych thumb|240px|Życzenia noworoczne dla Józefa Piłsudskiego – zapisanego błędnie „Piłsuckiego” (1932 r.; ze zbiorów Archiwum Państwowego w Poznaniu) Błędy ortograficzne powstają w trakcie przetwarzania mowy na pismo. W przypadku języka polskiego następuje to zgodnie z następującymi czterema zasadami: Zasada fonetyczna polega na tym, że określonej głosce odpowiada zawsze ta sama litera i odwrotnie. Występuje tu zgodność obrazu słuchowego z obrazem wzrokowym (graficznym). Np. kot, dom, mama, lampa. Zasada morfologiczna jest odstępstwem od zasady fonetycznej na skutek ujednolicenia pisowni wyrazów należących do tej samej rodziny oraz uniezależnienia jej od sąsiedztwa fonetycznego. Tę zasadę pisowni określają szczegółowe reguły ortograficzne. Np. prośba (bo prosić, mimo wymowy ), babka (bo baba, mimo wymowy ). Zasada historyczna decyduje o pisowni niezgodnej z obiema poprzednimi zasadami i uwarunkowana jest historycznym rozwojem języka. Na niej opiera się np. pisownia wyrazów z „ó”, „ż”, „rz”, „ch” niewymiennym (król, żona, rzeka, chrust). Zasada konwencjonalna (umowna) dotyczy m.in.