W 997 roku za panowania Bolesława Chrobrego przybył czeski biskup Wojciech Sławnikowic, aby prowadzić misje. W 999 roku na synodzie rzymskim erygowano nową archidiecezję w Gnieźnie, a pierwszym arcybiskupem, który przyjął sakrę od papieża, został Radzim Gaudenty – brat przyrodni św. Wojciecha. W 1000 roku podczas zjazdu gnieźnieńskiego z udziałem cesarza Ottona III oraz legata papieskiego Roberta zrealizowano dekret o powstaniu archidiecezji gnieźnieńskiej oraz biskupstw krakowskiego, wrocławskiego i kołobrzeskiego. Prawdopodobnie założono pierwsze klasztory benedyktyńskie w Trzemesznie i Łęczycy.
W 1038 roku wybuchło powstanie ludowe połączone z próbą powrotu do pogaństwa. Czeski książę Brzetysław I wykorzystał ówczesną sytuację i zorganizował najazd na Polskę, dokonując zniszczeń oraz zabierając relikwie św. Wojciecha. W 1075 roku Bolesław Śmiały zreformował Kościół w Polsce, przywracając metropolię gnieźnieńską, diecezję poznańską oraz tworząc diecezję płocką na północnym Mazowszu. Archidiecezja obejmowała tereny wschodniej części Wielkopolski, Kujawy, Łęczyckie, Sieradzkie i południowe obszary Mazowsza.