Ostróda została założona przez komtura dzierzgońskiego (późniejszego wielkiego mistrza) Luthera z Brunszwiku, syna księcia brunszwickiego Albrechta I z dynastii Welfów, który był właścicielem miasta Osterode am HarzKsiążę Albrecht I Wielki zmarł w 1279 roku. Po jego śmierci księstwem Brunszwiku-Lüneburga wspólnie władali jego trzej synowie. Miasto Osterode am Harz znalazło się w domenie Henryka Dziwaka, od 1291 samodzielnego księcia na Grubenhagen. Po śmierci Henryka w 1322 miasto przypadło jego synowi Ernestowi I (zm. 1361), choć we wspólnym panowaniu z pozostałymi synami.. Z Turyngii i Saksonii pochodzili także inni dostojnicy zakonu krzyżackiego, którzy w XIII i XIV wieku prowadzili w Prusach Górnych akcję kolonizacyjną. Za dostojnikami przybyli zasadźcy, którzy sprowadzali niemieckich kolonizatorów.
Napływowi ludności z regionu Harzu do Prus sprzyjała tamtejsza niestabilna sytuacja polityczna i ekonomiczna. Dowodem na pochodzenie stamtąd osadników jest powstały w XIII wieku w Prusach Górnych specyficzny dialekt wysokopruski (i jego gwara górnopruska), który zachował cechy języka środkowoniemieckiego.