Rozróżnienie staje się wyraźnie widoczne, jeżeli zdamy sobie sprawę, że ortogeneza stała się fragmentem naukowych hipotez Haeckela i Lulla. Obaj naukowcy zaproponowali mechanizmy mające prowadzić do liniowej ewolucji, ale bez określania celu, zastąpionego bliżej nie określonymi mechanizmami genetycznymi pasującymi bardziej do pseudonauki niż do biologii. Współcześnie pojawiają się podobne hipotezy, odwołujące się do różnych nigdy nie odkrytych molekularnych sił napędowych mających kierować ewolucją w określonym z góry kierunku powodując powstawanie nowych gatunków. Większość biologów uznaje takie rozważania za pseudonaukę.
Jezuicki paleontolog, Teilhard de Chardin, w wydanej w roku 1959 popularnonaukowej książce Fenomen człowieka twierdził, że ewolucja zmierza do pewnego celu, który nazwał punktem omega. Jego zdaniem człowiek znajduje się w centrum Wszechświata, a proces ewolucji jest źródłem grzechu pierworodnegoDennett, Daniel, 1995. Darwin's Dangerous Idea. Simon & Schuster. Wraz z dalszymi badaniami nad makroewolucją nie odszukano żadnych zjawisk w biologii, które mogłyby prowadzić do procesów opisywanych w hipotezie ortogenezyWilkins, John, 1997. What is macroevolution?.