thumb|Mapa terenów objętych powstaniem z zaznaczonymi ruchami wojsk Powstanie Kosińskiego (1591–1593) – pierwsza rebelia kozacka (wspierana przez chłopów) w I Rzeczypospolitej, dowodzona przez hetmana kozackiego Krzysztofa Kosińskiego.
Przyczyny, przebieg i skutki Bezpośrednim powodem wybuchu był spór między hetmanem kozackim Krzysztofem Kosińskim a starostą białocerkiewskim i wojewodą wołyńskim Januszem Ostrogskim. Kosiński był prawdopodobnie pochodzącym z Podlasia szlachcicemSerczyk 2008, s. 93., który zasłużył się Rzeczypospolitej, dowodząc pułkiem kozaków rejestrowychJakowenko 2011, s. 263.. Został za to obdarowany w 1590 roku, za wstawiennictwem hetmana Zamoyskiego, niezamieszkałą „pustynią Rokitna”, położoną na wschód od Białej CerkwiSerczyk 2008, s. 91.. Ziemie te wcześniej były w posiadaniu rodu Surynów, po najazdach tatarskich zostały jednak opuszczoneSłownik geograficzny..., s. 704., leżały głównie w biegu Rokitny i Horochowatej, dwóch lewych dopływów RosiJabłonowski 1897, s. 687., w niedużej odległości od kozackiego szpitala w monasterze trechtymirowskim. Dalszy przebieg zdarzeń nie jest do końca jasny, bowiem wkrótce teren ten został zajęty przez starostę czerkaskiego i kaniowskiego Aleksandra Wiśniowieckiego, który następnie odstąpił go Januszowi Ostrogskiemu.