Teoria społeczna i polityczna thumb|upright|François Noël Babeuf, twórca ideologii babuwizmWczesna myśl socjalistyczna czerpała wpływy z różnorodnych filozofii, takich jak republikanizm obywatelski, racjonalizm oświeceniowy, romantyzm, formy materializmu, chrześcijaństwo (zarówno katolickie, jak i protestanckie), prawo naturalne i teoria praw naturalnych, utylitaryzm oraz liberalna gospodarka polityczna. Inną filozoficzną podstawą znacznej części wczesnego socjalizmu było pojawienie się pozytywizmu w epoce europejskiego oświecenia. Pozytywizm zakładał, że zarówno świat naturalny, jak i społeczny może być zrozumiany poprzez wiedzę naukową i analizowany przy użyciu metod naukowych.
Socjaliści źródeł swojej ideologii szukali już w filozofiach starożytnych m.in. w filozofii Mazdaka, PlatonaA.E. Taylor, Plato: The Man and His Work, Dover 2001 str. 276–277. i ArystotelesaW. D. Ross, Aristotle, 6th ed str. 257.. W okresie średniowiecza i reformacji narodziło się wiele grup religijnych mających charakter protosocjalistyczny. Grupy te czerpały na ogół inspirację z BibliiLansford, Tom (2007). Communism. Marshall Cavendish. , s. 24–25.. Niektóre odłamy purytanizmu w okresie wojny domowej w Anglii (szczególnie diggerzy) również nawoływały do zniesienia prywatnej własności i zaprowadzenia radykalnej równości„Diggers’ Manifesto”.