Charakterystyka Przypadkowe spotkanie stało się początkiem zawrotnej kariery Nikodema. Niedouczony urzędniczyna wspiął się po stopniach kariery, a jego ignorancja polityczna i gospodarcza długo pozostawała niezauważona przez otoczenie. Postać Nikodema Dyzmy stała się symbolem cwaniactwa i karierowiczostwa. Dyzma w miarę czasu nabrał pewności siebie, zapomniał o swoim pochodzeniu i wywyższał się nad pospólstwo.
Wygląd Jest on opisany w powieści jako niezbyt przystojny mężczyzna, silnie zbudowany, o twardym karku, rozrzedzonych włosach barwy orzecha włoskiego oraz grubych wargach.
W adaptacjach Film Rolę Nikodema Dyzmy w filmie fabularnym Nikodem Dyzma (1956) zagrał Adolf Dymsza, zaś w serialu telewizyjnym Kariera Nikodema Dyzmy (1980) zagrał ją Roman Wilhelmi.
W filmie Kariera Nikosia Dyzmy z 2002 roku – będącym przeniesioną w czasy współczesne, luźną adaptacją powieści Dołęgi-Mostowicza – w postać Nikosia Dyzmy wcielił się Cezary Pazura.
W rozpoczętych, ale niezrealizowanych ekranizacjach rolę Dyzmy mieli również odgrywać Eugeniusz Bodo (niezrealizowany film z 1938 roku) i Wojciech Malajkat (niezrealizowany film i serial Kariera Sebastiana Dyzmy, lata 1999–2001).
Słuchowisko radiowe W serialu radiowym Kariera Nikodema Dyzmy z 1979 roku (reż.