Współcześnie stosowana reguła została powszechnie przyjęta za obowiązującą nie później niż na początku XIX wieku.
Pat można również opisać szerzej jako szczególny rodzaj pozycji, w której gra zostaje zatrzymana nie dlatego, że jedna ze stron poniosła porażkę, lecz dlatego, że zgodnie z regułami szachów żadna legalna kontynuacja nie jest możliwa. Kluczowe jest to, że król strony będącej w kolejce do ruchu nie jest szachowany, lecz wszystkie jej bierki – w tym król – nie mają żadnego poprawnego posunięcia. W takiej sytuacji rozgrywka natychmiast kończy się remisem, niezależnie od wcześniejszego przebiegu partii czy przewagi materialnej jednej ze stron.
Dlaczego dochodzi do pata Pat najczęściej powstaje:
w końcówkach z małą liczbą bierek, gdy pola ucieczki króla zostają zablokowane, w pozycjach, w których strona broniąca się celowo ogranicza własną mobilność, licząc na nieostrożny ruch przeciwnika, po przypadkowym „zapuszkowaniu” króla przez bierki przeciwnika, ale bez realnej groźby szacha.
Pat stanowi istotny element techniki końcówek. W wielu klasycznych pozycjach to właśnie motyw pata umożliwia słabszej stronie uratowanie pół punktu.