Dobrym przykładem jest końcówka król i pion przeciw królowi, w której strona broniąca się próbuje zmusić przeciwnika do doprowadzenia do pata przy polu przemiany piona.
Rola w strategii gry
Strona silniejsza musi znać schematy unikania pata, zwłaszcza w końcówkach z hetmanem lub wieżą przeciwko królowi. Strona słabsza poszukuje układów, w których jej król zostanie odcięty, ale nieatakowany, przy jednoczesnym braku innych ruchów. W wielu zadaniach szachowych motyw pata jest wykorzystywany jako element układanki taktycznej lub artystycznej.
Pat w historii i wariantach szachów W różnych epokach i kulturach inaczej oceniano znaczenie pata.
W szatrandżu pat oznaczał zwycięstwo strony, która doprowadziła przeciwnika do braku ruchu. W niektórych historycznych odmianach szachów europejskich pat również oznaczał wygraną, ale bywało, że wynagradzano go połową stawki, zwłaszcza w grach o pieniądze. W Anglii w pewnym okresie traktowano pat jako przegraną strony, która go spowodowała. Dopiero od początku XIX wieku ujednolicono zasady i wprowadzono współczesną interpretację pata jako remisu.