Choroba Dercuma, tłuszczakowatość bolesna (łac. adipositas dolorosa, adiposis dolorosa) – rzadka choroba charakteryzująca się obecnością bolesnych tłuszczaków w tkance podskórnej dowolnej okolicy ciała, po raz pierwszy opisana przez Francisa Xaviera Dercuma w 1892.
Objawy Według kryteriów podanych w 1901 przez Roux i Vitaut objawy choroby są następujące: bolesne tłuszczaki, których ilość i wielkość postępuje w czasie; uogólniona otyłość osłabienie, męczliwość zaburzenia emocjonalne pod postacią depresji, niestabilności emocjonalnej lub zaburzenia neurologiczne pod postacią padaczki lub otępienia.
Późniejsze prace kwestionują zasadność powyższych kryteriów. Według niektórych autorów otyłość sama w sobie może powodować męczliwość, opisano także w jednej z prac 69 przypadków klasyfikowanych jako choroba Dercuma bez żadnych zaburzeń psychiatrycznych.
Ból w chorobie Dercuma jest umiejscowiony tam, gdzie pojawiają się tłuszczaki. Jest o piekącym lub kłującym charakterze. Może być silny, przewlekły (> 3 miesiące) i upośledzający codzienne funkcjonowanie, zazwyczaj postępuje powoli, przez lata. Często jest oporny na leki przeciwbólowe.