thumb|300px|Struktura solaniny Saponiny ( ‘mydło’, dop. sāpōnis) – grupa organicznych związków chemicznych zaliczanych do glikozydów (o masie cząsteczkowej 600–1500 u), w których funkcję aglikonu pełni (wykazująca charakter triterpenowy lub steroidowy). W wodzie (zwłaszcza ciepłej) pienią się jak mydło (stąd nazwa) i wykazują zdolność obniżania napięcia powierzchniowego (dlatego rośliny bogate w saponiny stosowano dawniej jako namiastkę mydła, do prania). Niektóre z nich wykazują działanie lecznicze: moczopędne, wykrztuśne, wymiotne (w dużych ilościach), przeciwzapalne, antyseptyczne oraz poprawiające trawienie i wchłanianie składników pokarmowych w jelitach. Inne natomiast są truciznami, wywołującymi m.in. hemolizę (właściwość ta jest wykorzystywana do określania siły działania saponin poprzez indeks hemolityczny).
W technologii saponiny są wykorzystywane jako środki pieniące, solubilizatory, środki czyszczące, emulgatory i środki zwilżające. Saponiny mają szerokie spektrum działania, co daje im potencjalne zastosowanie w farmacji i kosmetyce. Działają jako środki zwiększające przepuszczalność, obniżające poziom cholesterolu, antyoksydacyjne, przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne, cytotoksyczne oraz hemolityczne.