Występowanie Monolatria uznawana była początkowo za etap rozwoju religii, pomiędzy politeizmem a monoteizmem. Współcześnie, takie ewolucjonistyczne podejście, z koniecznymi etapami rozwojowymi, uznawane jest za błędne. Taka droga rozwojowa może być przypisana judaizmowi, jednak monolatria nie jest koniecznym etapem rozwoju religii, lecz raczej jedną z form współistnienia różnych form wyznania religijnego.
Monolatria wytwarza się w obszarze współwystępowania różnych grup etnicznych, jako forma współistnienia politeizmu i monoteizmu lub jako reakcja na sytuacje kryzysowe.
Pojęcie monolatrii zostało wprowadzone do opisania wczesnej formy judaizmu (religii patriarchów). Jahwe był jedynym bogiem czczonym przez większość Żydów, jednak inne ludy miały swoje bóstwa. Potęga Jahwe była też ograniczona mocą tych bóstw. Część Izraelitów była henoteistyczna, wyznając obok naczelnego Jahwe, z którym wiązało ich przymierze, także inne bóstwa uznawane za pomniejsze (np. Baala).