Bazylika św. Mikołaja – ceglany, gotycki kościół klasztorny Dominikanów z XIV-XV w.
Historia thumb|left|Widok archiwalny Pierwszy mały romański kościół, pod wezwaniem św. Mikołaja, został wybudowany najprawdopodobniej w 1185. Powstał na skrzyżowaniu dwóch ważnych szlaków handlowych: starożytnej drogi kupców (via mercatorum) i traktu wiodącego z gdańskiego grodu do książęcych posiadłości na Pomorzu. Kościół od początku służył zarówno ludności miejscowej, jak i przybywającym do Gdańska ze wszystkich stron świata kupcom i żeglarzom.
22 stycznia 1227 pomorski książę Świętopełk przekazał kościół zakonowi oo. dominikanów, których sprowadził Jacek Odrowąż. Został on konsekrowany przez legata papieskiego dla Prus Wilhelma z Modeny w 1239 roku. Przy kościele wkrótce powstał klasztor.
W 1260 papież Aleksander IV udzielił gdańskim dominikanom przywileju odpustu zupełnego na dzień 4 sierpnia. Od tego czasu pielgrzymi zaczęli ściągać do Gdańska, a rada miasta rozpoczęła organizowanie w tym dniu jarmarku dominikańskiego.