Powstanie Zawory leżą w osiowej części niecki śródsudeckiej. Skały z których zbudowane są Zawory powstały w kolejnych okresach geologicznych. Najstarsze w dolnym permie, kolejne w triasie, wreszcie w górnej kredzie (ok. 100 mln lat temu). W permie i triasie sedymentacja odbywała się w warunkach lądowych, częściowo pustynnych, natomiast w górnej kredzie w płytkomorskich. W międzyczasie obszar ten był wyniesiony i następowało niszczenie wcześniej powstałych skał.
Materiał potrzebny do nagromadzenia się górnokredowych osadów pochodził z niszczenia lądów, które otaczały zbiornik wodny.
W kształtowaniu rzeźby ważną rolę odegrały znaczną rolę ruchy górotwórcze i tektoniczne. W trzeciorzędzie, w czasie orogenezy alpejskiej cały ten obszar został wypiętrzony. Zmieniające się warunki klimatyczne w długim okresie trwającym wiele mln lat, zmienne uwarstwienie oraz różne lepiszcze poszczególnych warstw i partii skał, wpływały na różną odporność na czynniki erozji, a w rezultacie na kształt i urzeźbienie. Stoliwo Zaworów zostało wyniesione w stosunku do otoczenia, a zarazem zaklęśnięte w stosunku do centralnej części niecki śródsudeckiej.