thumb|300px|Mapa Irianu Zachodniego (opublikowana w 2004) Irian Zachodni () – dawna prowincja Indonezji, istniejąca w latach 1963–2001, obejmująca zachodnią część wyspy Nowa Gwinea oraz wyspy do niej przyległe.
Historia
Od 1875 roku Holandia zgłaszała roszczenia do tego obszaru, obawiając się, że cała wyspa mogłaby przejść pod kontrolę Australii. Region pozostawał słabo zbadany, gdyż Holendrzy lokowali tam głównie kolonie karne. Po ogłoszeniu niepodległości przez Indonezję w 1949 roku Holandia utrzymała władzę nad terytorium, wskazując na jego słabe powiązania z resztą archipelagu. Spór o kontrolę nad Irianem Zachodnim stał się jednak trwałym elementem stosunków między oboma państwami – władze indonezyjskie postrzegały obecność holenderską jako naruszenie swojej suwerenności.
W okresie prezydentury Sukarno i obowiązywania systemu określanego jako „kierowana demokracja”, siły indonezyjskie w latach 1961–1962 dokonały okupacji spornego terytorium. Pod presją ONZ i USA Holandia zgodziła się na jego przekazanie Indonezji. W kolejnych latach nasiliła się migracja Indonezyjczyków na te tereny oraz rozwój rolnictwa. Rosnąca dominacja administracyjna i kulturowa przyjezdnych wywoływała sprzeciw ludności miejscowej, czego przejawem była działalność Ruchu Wolnych Papuasów.
Powstanie prowincji